Đạo ôn cổ bông:

Dấu hiệu: Nấm tấn công vào vết giáp ranh giữa lá cờ và cổ bông hoặc các nhánh bông. Vết bệnh ban đầu là chấm nhỏ màu nâu xám, sau đó lan rộng làm cổ bông thối đen, khô gãy.

Tác hại: Nếu bệnh xuất hiện sớm khi lúa mới trổ, toàn bộ bông lúa sẽ bị bạc trắng, mất trắng năng suất. Nếu xuất hiện muộn khi lúa đang vào gạo, hạt lúa sẽ bị lửng, lép và dễ gãy gục khi thu hoạch.

Lem lép hạt:

Dấu hiệu: Do sự kết hợp của nhiều loại nấm và vi khuẩn. Vỏ hạt lúa xuất hiện các đốm màu nâu, đen, tím hoặc xám đen.

Tác hại: Bệnh làm giảm khối lượng hạt, hạt gạo bên trong bị biến màu, dễ nát khi xay xát, giảm nghiêm trọng giá trị thương phẩm.

Lép bóng (Lép vàng / Lép trắng):

Dấu hiệu: Bệnh thường do vi khuẩn (Burkholderia glumae) hoặc nhện gié gây ra. Vỏ trấu vẫn giữ màu sáng bóng hoặc vàng nhạt tự nhiên, nhìn bên ngoài như hạt bình thường nhưng bên trong hoàn toàn không có ruột (lép kẹp).

Tác hại: Khi lúa trổ ra, các giọt mưa hoặc sương đêm mang vi khuẩn xâm nhập trực tiếp vào nhụy hoa làm hoa không thụ phấn được, dẫn đến tình trạng bông lúa chĩa thẳng lên trời (lúa "bắn chỉ").

2. Chiến thuật phòng trừ hiệu quả trong giai đoạn trổ - chín

Giai đoạn trổ chín là thời điểm "nhạy cảm" nhất của cây lúa. Khi vết bệnh đã xuất hiện rõ ràng thì việc phun thuốc chỉ có tác dụng chặn đứng vết bệnh chứ không khôi phục lại năng suất. Do đó, phòng bệnh chủ động là nguyên tắc tối quan trọng.

Bón phân cân đối: Tuyệt đối không bón thừa phân đạm ở giai đoạn đón đòng. Bổ sung thêm Kali và Silic để tăng độ cứng của vách tế bào, giúp cây lúa tăng sức đề kháng tự nhiên.

Kỹ thuật tưới nước: Giữ mực nước vừa phải trong ruộng giai đoạn trổ (3–5 cm), tránh để ruộng quá khô hạn hoặc ngập sâu kéo dài.

Thời điểm phun thuốc "vàng":

Lần 1 (Trổ lẹt đẹt 5–10%): Đây là thời điểm bắt buộc phải phun phòng. Phun kết hợp thuốc đặc trị đạo ôn cổ bông, lem lép hạt và vi khuẩn lép bóng để bảo vệ cờ lúa và những hạt đầu tiên vừa nhú ra.

Lần 2 (Trổ đều): Sau lần 1 từ 7–10 ngày, khi toàn bộ ruộng lúa đã trổ thoát hoàn toàn, phun nhắc lại lần 2 để bảo vệ toàn bộ bông lúa trong quá trình vào gạo.

3. Lưu ý khi phun thuốc trong mùa mưa 

Nên ưu tiên chọn các dòng thuốc lưu dẫn cao, thấm sâu nhanh để tránh bị mưa rửa trôi.

Pha kết hợp thuốc trừ nấm (chứa hoạt chất như Tricyclazole, Azoxystrobin, Difenoconazole) và thuốc trừ vi khuẩn (chứa Kasugamycin, Bronopol, Bismerthiazol).

Phun vào lúc sáng sớm khi sương đã khô hoặc chiều mát. Tránh phun lúc lúa đang thụ phấn (thường từ 8h30 – 11h sáng).

Sử dụng chất bám dính hỗ trợ khi thời tiết có nguy cơ mưa rào sau khi phun.